Ponad miastem góruje zasuwa - pomnikowy całość trzech budowli, składający się z zamku cesarskiego (Kaiserburg) zamku burgrabiego (Burggrafenburg) także zamku miejskiego (Stadtburg). Miasto opasają zachowane poniekąd obwarowania, z kilkoma basztami (datowane na XIV-XV w). Przy rynku staromiejskim (Hauptmarkt) wznosi się renesansowy ratusz z XIV-XVII w. Obok - Schöner Brunnen - późnogotycka szyb w środku kztałcie wieży - wysoka na 19 m. z licznymi figurami m.in. Marii, apostołów również proroków. W pobliżu dwa gotyckie światynie - Dom Boży Św. Sebalda, budowany do wnętrza latach 1230-1273, z XV wiecznym nagrobkiem patrona świątyni, licznymi zabytkami rzeźby, wśród nich nieco dzieł Wita Stwosza - m.in. krzyż Wickla również dom modlitwy Najświętszej Marii Panny (Frauenkirche) fundacja Karola IV wznoszony odkąd 1355 do 1361 r., z bogatą dekoracją rzeźbiarsko-architektoniczną plus figurkami siedmiu elektorów (książąt także arcybiskupów), składających zachwyt cesarzowi, które pojawiają się każdego dnia wewnątrz godzina dwunasta na zegarze przeszło tzw. balkonem cesarskim. We wnętrzu wiele zabytków gotyckiej rzeźby także malarstwa m.in Ołtarz Tucherów. Po drugiej stronie rzeki, w pobliżu rynku, wznosi się kolejna fundacja cesarska - gotycki dom modlitwy Św. Wawrzyńca z XIII-XIV w. z monumentalnym piaskowcowym tabernakulum Adama Kraffta licznymi tryptykami (gł. XV oraz XVI w.) i zestaw rzeźb Wita Stwosza - Pozdrownienie Anielskie z 1517 r. Nad rzeką Pegnitz zachował się po trosze gotycki całość Szpitala Św. Ducha (XIV-XVI w.) Z dawnej zabudowy gospodarczej zachował się Mauthalle - miniony spichrz (1498-1502). Z zabudowy mieszczańskiej przetrwały tylko niewiele stare domy: mieszkanie Dürera (XV w.), Fembohaus (XVI w.), Nassauer Haus (XIII-XV w.), cztery kąty Tucherów (XVI w.)